انگیزه؛ کلید اصلی حفظ تداوم در مسیر موفقیت

همه‌مون تجربه کردیم که گاهی وقتی در حال انجام کاری هستیم، در میانه راه کم‌کم ازش دست می‌کشیم. ولی چی باعث میشه که استمرار نداشته باشیم؟ اگه می‌خواین جواب این سوال رو پیدا کنین، بیاین با هم مروری کنیم بر جلسه ۵۱ام عصر دیدنی مشهد که سه‌شنبه ۲۰ شهریور در شهر کتاب برگزار شد.

توی این جلسه دکتر احسان متین‌فر، دکترای روانشناسی، در مورد اینکه چرا کارها رو نیمه‌کاره رها می‌کنیم صحبت کردن. ایشون به ما توضیح دادن که همه‌مون با مشکل عدم استمرار در کارها مواجه‌ایم و علت اصلی این مشکل، گم کردن انگیزه است. اما انگیزه چیه و چطور از دست میره؟

انگیزه: انرژی‌بخشِ استمرار

به گفته دکتر متین‌فر، انگیزه همون حالت روانیه که بهمون انرژی می‌ده و ما رو توی مسیر نگه می‌داره. این نیرو به رفتارهامون تداوم می‌بخشه و به اهدافمون جهت می‌ده. وقتی ثبات نداریم، مشکل از ساختار انگیزشی ماست. ایشون تاکید کردن که پیشرفت، سوخت انگیزه است؛ یعنی هر چه به موفقیت نزدیک‌تر می‌شیم، انگیزه‌مون بیشتر می‌شه. البته، گاهی ممکنه توهم پیشرفت هم انگیزه رو تقویت کنه، اما باید دقت کنیم که این توهم، پایدار نیست.

دو نوع هدف: همه یا هیچ و تجمعی

دکتر متین‌فر دو نوع هدف رو برامون توضیح دادن که تأثیر متفاوتی روی انگیزه دارن:

1. اهداف همه یا هیچ

در این نوع هدف‌ها، هر گامی که به سمت هدف برداشته می‌شه، انگیزه رو بیشتر می‌کنه، چون احساس می‌کنید که به خط پایان نزدیک‌تر شدید. فرض کن توی یه مسابقه دوی ماراتون هستی؛ هرچه به خط پایان نزدیک‌تر می‌شی، انگیزه‌ت برای ادامه بیشتر می‌شه. هر گامی که برمی‌داری، انرژی و انگیزه جدیدی بهت میده.

2. اهداف تجمعی

اما در این نوع هدف‌ها، هر چه جلوتر میری، ارزش گام‌ها کمتر احساس می‌شه و انگیزه به مرور زمان کاهش پیدا می‌کنه. مثلاً فرض کن توی یه پروژه طولانی هستی؛ هر قدمی که برمی‌داری، اهمیتش کمتر از قدم قبلی به نظر می‌رسه و این باعث می‌شه انگیزه‌ت کم بشه.

هزینه دادن و ایجاد تعهد

دکتر متین‌فر یه نکته جالب دیگه هم مطرح کردن: هزینه دادن باعث ایجاد تعهد می‌شه. وقتی برای چیزی هزینه می‌دی – چه زمانی، چه انرژی و چه مالی – اون مسیر برات جذاب‌تر می‌شه و بهش متعهد می‌شی. فرض کن برای یادگیری یه مهارت جدید مثل زبان خیلی وقت گذاشتی؛ همین وقت و انرژی که صرف کردی، باعث می‌شه نتونی به راحتی ازش دست بکشی.

اهداف گرایشی و اجتنابی

یکی دیگه از نکاتی که در این جلسه گفته شد، اهداف گرایشی و اجتنابی بود. اهداف گرایشی به سمت کسب چیزی هستن، مثل یادگیری یه زبان جدید. در مقابل، اهداف اجتنابی برای دوری از چیزی هستن، مثل تلاش برای جلوگیری از شکست. وقتی با فقدان چیزی روبه‌رو می‌شیم، انگیزه ما برای انجام کار بیشتر می‌شه. مثلاً اگه حس کنیم که یه فرصت از دستمون داره می‌ره، تلاش می‌کنیم که ازش جلوگیری کنیم.

در اهداف اجتنابی، گاهی نگاه کردن به نیمه خالی لیوان می‌تونه به ما انگیزه بده. این نگاه به ما یادآوری می‌کنه که چی رو نمی‌خوایم از دست بدیم، در حالی که در اهداف گرایشی، نگاه کردن به نیمه پر لیوان مناسب‌تره و کمک می‌کنه که برای رسیدن به چیزهایی که می‌خوایم، تلاش کنیم.

گذشته یا آینده؟

دکتر متین‌فر توضیح دادن که در مسیر پیشرفت، هم نگاه به جلو و هم نگاه به عقب مهمه. نگاه به جلو جاه‌طلبی و میل به رسیدن به اهداف رو تقویت می‌کنه، در حالی که نگاه به عقب بهت حس قدردانی می‌ده و باعث می‌شه از موفقیت‌های گذشته انگیزه بگیری.

اگه تعهد داری و در مسیرت احساس ثبات می‌کنی، بهتره به جلو نگاه کنی و تمرکزت رو روی کارهایی که باید انجام بدی بذاری. اما اگه احساس عدم قطعیت داری، بهتره به گذشته نگاه کنی تا دستاوردهایی که داشتی رو به یاد بیاری و از اونها انرژی بگیری.

شروع راحت، پایان قوی

یکی از توصیه‌های مهم دکتر متین‌فر این بود که اگه کاری رو تازه شروع کردی، دنبال تعهد باش. اگه خیلی وقته توی کاری هستی، به دنبال پیشرفت باش. اگر کاری که شروع کردی هنوز جدیده، سعی کن اول بخش‌های ساده‌تر رو انجام بدی تا انگیزه بگیری. اما اگه توی کاری کهنه‌کاری، بهتره اول بخش سخت‌تر رو انجام بدی و بعد به سراغ بخش‌های ساده‌تر بری.

چطور در وسط کارها از انگیزه دست نکشیم؟

دکتر متین‌فر به یه نکته مهم دیگه اشاره کردن: اواسط کار جاییه که بیشتر افراد تسلیم می‌شن. درست در وسط راه، احتمال زیادی وجود داره که کار رو رها کنیم. برای اینکه از این اتفاق جلوگیری کنیم، بهتره اهداف خودمون رو کوتاه‌تر کنیم تا بخش میانی مسیر کمتر بشه و هر مرحله رو با انگیزه بیشتری پشت سر بذاریم.

نکته پایانی: تمرکز روی پیشرفت‌های کوچک

یکی از راه‌های دیگه‌ای که برای حفظ انگیزه گفتن این بود که همیشه خودت رو با قدم‌های کوچکتر مقایسه کن. این کار باعث می‌شه که تداوم بیشتری داشته باشی. نگاه کردن به کارهایی که قبلاً انجام دادی هم همیشه بهت انگیزه می‌ده. مثلاً اگه یه پروژه بزرگ داری، اول کارای ساده‌ترش رو انجام بده و بعد برو سراغ بخش‌های سخت‌تر. البته اگه تازه‌کاری. ولی اگه توی کارت حرفه‌ای هستی، اول کار سخت رو انجام بده تا بعداً با خیال راحت به سراغ کارهای آسون‌تر بری.

این جلسه پر از نکات کاربردی درباره انگیزه و استمرار بود. همونطور که گفتیم، وسط راه جاییه که خیلی‌ها از مسیر خارج می‌شن، ولی اگه به پیشرفت‌های کوچک‌تر توجه داشته باشیم و به عقب هم نگاه کنیم، می‌تونیم با انرژی بیشتری به سمت اهدافمون حرکت کنیم. شما چرا کارهاتون رو نیمه تموم رها می‌کنید؟

به قلم سعیده جلالیان